اجتماع امر ونهی از نگاه امام خمینی دانشنامه امام خمینی
75 بازدید
نقش: نویسنده
وضعیت چاپ : چاپ نشده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
اجتماع در لغت عرب از ريشه (ج ـ م ـ ع) مي‌باشد كه در اصل به معناي ضميمه‌كردن چيزي به چيزي و جمع‌كردن آنها (ابن فارس، 1/479)، و اجتماع به معناي جمع شدن اشياء است (جوهري 3......؛ ) مقصود از اجتماع همان معناي لغوي آن است و مراد از امر و نهی در اصطلاح، امر و نهی شرعی می‌باشد، گرچه این بحث شامل سایر احکام از کراهت و استحباب و یا اجتماع دو حکم مثل هم نیز می‌گردد (اصفهانی، محمدرضا، 332). مراد از آن بر اساس نظر مشهور اصوليان (←نائيني، أجود التقريرات، 1/331) اجتماع امر و نهي در شيء واحدي است كه داراي دو جهت مي‌باشد كه از جهتي امر شارع و از جهت ديگر نهي شارع به آن تعلق گرفته است (.. آخوند خراساني، 150). امام خميني در كنار همراهي با نظر یاد شده مشهور عنوان دقيق مسأله را اجتماع امر و نهي بر دو عنواني كه صادق بر شيء واحد بوده، دانسته است مانند فعل نماز در زمين غصبي كه از باب صدق عنوان نماز به آن عمل امر تعلق گرفته و از باب صدق عنوان غصب، مورد نهي شارع مي‌باشد (مناهج الوصول 2/.....).......... علمای اصول با بررسی ماهیت مسأله اجتماع امر و نهی، فرق آن را با بحث تعارض مطرح کرده‌اند. آخوند خراسانی در تنافی میان دو حکم تزاحم را تنافی در فرض ثبوت ملاک برای هر دو حکم و تعارض را تنافی در فرض عدم ثبوت ملاک برای هردو، دانسته است (155). اما بنابر نظر برخی دیگر، اگر تنافی در مرحله جعل و تشریع باشد به‌گونه‌ای که جعل آن دو از شخص حکیم صادر نشود، آن را از موارد تعارض دانسته است و اگر تنافی تنها در عالم امتثال و مرحله فعلیت دو حکم باشد، آن را از موارد تزاحم دانسته است (فوائد الاصول، 4.....) ثمره این اختلاف در مسأله اجتماع امر و نهی مشخص می‌شود که دو حکم متنافی بر یک مورد، وارد شده باشد مانند نماز در مکان غصبی............