ماهیت حکم با تاکید بر دیدگاه امام خمینی ره
85 بازدید
محل نشر: همایش ملی فلسفه فقه
نقش: نویسنده
سال نشر: 0/0
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
با بررسی کتب مختلف اصولی به دست می آید که در میان اصولیان دو دیدگاه کلان، در باب حقیقت حکم وجود دارد. برخی آن را حقیقی و برخی آن را اعتباری می دانند. امام خمینی (ره) با اشکال در مبانی حقیقی بودن حکم و دخالت اراده شارع در حقیقت آن و تبیین اراده تشریعی، با تمسک به عرف و عقل، حکم را امری اعتباری دانسته و در تحکیم این نظریه به لزوم اشتراک حقیقت حکم، در حکم تکلیفی و وضعی استشهاد می کند و در صدق انواع احکام وضعی، دخالتی برای اراده وابراز آن نمی بیند. در نتیجه قائل شده است که حکم امری اعتباری وبعث ناشی از اراده ویا امر منتزع از بعث است. نکته مهم در تبیین دیدگاه امام خمینی(ره) در باب حقیقت حکم، این است که با توجه به مجموع کلماتشان، حقیقت حکم از منظر ایشان، همین امر اعتباری است ویا امر منتزع از آن، می باشد؟ در موارد مختلف امام بر هر دو امر تصریح دارد، چگونه این موارد قابل جمع است؟ به نظر می رسد آنچه حکم بوده وقابل جعل استقلالی اصلی است، همان حقیقت بعث واعتبار شیء است که در حکم وضعی وتکلیفی وجود داشته وبرای خود در وعاء اعتبار، تقرر وثبوت دارد ، اما آنچه از این اعتبار، انتزاع می شود، تنها جعل تبعی داشته وحکم به معنای حاصل مصدری است. پس این امر انتزاعی نیز به دنبال جعل شارع و اعتبار او محقق می شود، حال یا بدون واسطه شی ء ای است مانند قضاوت ویا با واسطه ویا بتبع جعل منشا آن ، که در این امور از آن تعبیر به انتزاعی می شود . البته می توان این احتمال را هم محل تامل قرار داد که شاید مراد ایشان از انتزاعی بودن وجوب وحرمت ومانند آن، انتزاعی به معنای اصطلاحی آن نباشد چنانچه خود ایشان در توجیه کلامی از محقق اصفهانی همین را متذکر می شود ومراد ایشان از انتزاع را، اعتبار عقلا شئی را عقیب شیئی دیگر دانسته است(ر.ک: کتاب البیع ،1379 ،1/ 194) .