ویژگی های دانشنامه فاطمی س
82 بازدید
موضوع: تاریخ و سیره
مصاحبه کننده : مجله حاشیه
محل مصاحبه : پژوهشگاه فرهنگ واندیشه
نحوه تهیه : فردی

مصاحبه باحجت‌الاسلام والمسلمین ابوالقاسم مقیمی حاجی رئیس پژوهشکده دانشنامه نگاری واز معاونان علمی دانشنامه فاطمی س

حاشیه باسلام : درباره پیشینه تدوین این دانشنامه توضیح فرمایید؟

پژوهشگاه فرهنگ واندیشه اسلامی با انتشار دانشنامه امام ‏علی (ع) در سال ۱۳۸۱ که مورد توجه علما، اندیشمندان و فرهیختگان حوزوی و دانشگاهی قرار ‏گرفت و تاکنون این مجموعه ای ۱۲ جلدی ، پنج بار تجدید چاپ شده، وارد عرصه دانشنامه نگاری شد .

پس انتشار آن مجموعه، پیشنهاد تدوین دانشنامه‌ای در ارتباط با ‏حضرت زهرا(س) ارائه شد و رهبر معظم انقلاب نیز این مهم را به پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه ‏اسلامی سپردند.‏

از سال 1381 تا سال 1383 مراحل ‏تعیین مدخل ها و طرح کلی و تشکیل گروه های علمی انجام شد وپس از آن کار تدوین مقالات دانشنامه فاطمی به همان سبک دانشنامه امام علی (ع) وبه صورت مقالات پژوهشی آغاز شد وتا سال 1388 ادامه یافته ومقالات زیادی با تلاش فرهیختگان حوزه ودانشگاه نگارش شد. ‏ در سال ۱۳۸۸ وپساز تشکیل پژوهشکده دانشنامه نگاری تصمیم گرفته شد این دانشنامه در ساختار دانشنامه های مرسوم ‏در کشوری ، استاندارد سازی و با ویژگی های خاص دانشنامه نگاری منتشر شود به همین دلیل کارهای گذشته مورد ‏بازنگری و بازتولید قرار گرفتند. ‏

از این روی تمامی مقالات تدوین شده ازنظر ساختار، جامعیت در محتوا، اصالت منابع و دقت در مطالب، مورد بازبینی قرار گرفت وکاستی های موجود برطرف ومجددا تمام مقالات در شورای علمی دانشنامه بررسی دقیق صفحه به صفحه وسطر به سطر شده ودر حد امکان دقت های علمی بر روی آن انجام پذيرفت و در ماهای آغازین سال1391 مراحل علمی وفنی دانشنامه به پایان رسید ودر ‏سال های ۹۱ و ۹۲ ویرایش ادبی و مسائل مربوط به نشر انجام شده و الحمدالله مقارن با سالروز میلاد حضرت رونمایی ازآن با پیام وحضور مراجع عالیقدر وتعداد بسیاری از علما وفرهیختگانانجام شده و ان شاالله در نمایشگاه کتاب تهران نیز به صورت گسترده توزیع ‏خواهد شد. ‏

حاشیه : درباره محتوای و اهداف تدویناین دانشنامه توضیح فرمایید؟

دانشنامه‌ فاطمی(س)، دائرةالمعارفی است ساختار موضوعی در دو بخش عمده:

۱. تبیین زندگانی، سیره و تعالیم حضرت فاطمه زهرا(س) به مثابه‌ الگوی عینی زن مسلمان) ؛

۲. تحلیل علمی نظری مباحث مربوط به حرمت و حقوق زن، هویت و منزلت نهاد خانواده با استناد به منابع اندیشه‌ دینی و توجه به آرای جدید و نظرها و نیازهای معاصر.

در جلد نخست به حیات، منزلت و ‏شخصیت حضرت زهرا(س) از بدو تولد تا شهادت پرداخته است که با استفاده از منابع دست اول از شیعه و اهل سنت تدوین شده‌اند.‏ در جلد دوم نگاه جامع و تاریخ مند به همه ابعاد زندگی حضرت زهرا(س)از فضایل و مناقب و به ویژه سبک زندگی فاطمی شده است و تبیین سیره عبادی معنوی، همسرداری، خانه داری،تربیت فرزند ، سیره فرهنگی و اجتماعی و سیره سیاسی این بانوی دو عالم، به صورت ویژه مورد توجه قرار گرفته است تا برای الگو گیری همه زنان و مردان مسلمانان قابل استفاده باشد.

جلد سوم دانشنامه در زمینه معارف فاطمی از احادیث حضرت، خطبه ها، دعاها و اشعار برجای مانده از آن حضرت و مباحث حکمت نظری و عملی برگرفته از معارف فاطمی تهیه شده است.

در سه جلد پایانی دانشنامه فاطمی( جلد 4 ،5 ، 6 ) نیز تحلیلی علمی و نظری در ‏رابطه با مباحث زن و خانواده صورت گرفته زیرا امروزه زن مسلمان مسائل مهمی را در عرصه‌های ‏اجتماعی و فردی پیش روی خود می‌بیند که نیازمند پاسخ به شبهات و سوالات در این زمینه است.‏


حاشیه : در تدوین این دانشنامه چه اهدافی مد نظر بوده است؟

از جمله اهداف که می توان بر آن تاکید کرد موارد ذیل است:

1. تبیین جامع و علمی تاریخ زندگانی و منزلت الهی حضرت فاطمه زهرا(س)، به منظور رفع ابهامات و پاسخ‌گویی به شبهات کلامی تاریخی و نیز افشاء و تحلیل تحریفات و انحرافات.
۲. توصیف و تحلیل بینش، منش و کنش (تعالیم، اخلاق و سیره‌ی) آن بزرگوار، به مثابه نمونه‌ی انسان کامل، به منظور ارائه‌ی الگوی عینی زن مسلمان.


۳. تبیین ماهیت و مرتبت، حرمت و حقوق زن، مبانی و منزلت نهاد خانواده، و حقوق و تکالیف ارکان آن از منظر اسلام، به شیوه‌ای اجتهادی و نظریه‌پردازانه و روزآمد، به منظور گره‌گشایی و روشنگری، رفع شبهات و تحریف‌زدایی در این زمینه‌ها


۴. نقد نظرها و نظریه‌های معارض با اندیشه‌ دینی و نگرش‌های متحجرانه و متجددانه دریاره‌ زن و نهاد خانواده در جوامع اسلامی.



حاشیه:این اثر دارای چه ویژگی هایی می باشد؟

محصول تلاش جمعی همکاران دانشنامه، اثری است که سعی شده است این ویژگیها را داشته باشد:


۱. مرجعیت علمی: در مجموعه حاضر، سعی شده است حاصل پژوهش، حاوی مهم‌ترین و تحلیلی‌ترین اطلاعات باشد و کم‌ و بیش خواننده را از مراجعه به منابع دیگر‌ ـ جز برای آگاهی از جزئیات و تفصیل بیشتر‌ ـ بی‌نیاز سازد و نیز مرجعی برای اهل تحقیق باشد.

۲. ارائه الگوی زن مسلمان: هدف اساسی تولید این دانشنامه، آشنایی با حضرت فاطمه(س) برای الگوگیری از رفتار و منش ایشان است. از این‌ رو افزون بر گزارش جامع از زندگی و منزلت ایشان، سیره ایشان در امور اخلاقی، عبادی، معنوی، همسرداری، خانه‌داری، تربیت فرزند و امور فرهنگی ـ اجتماعی و سیاسی، بررسی و هر کدام در مقاله‌ای مستقل تألیف شده است


۳. دفاع عالمانه از حقایق تاریخی: در این دانشنامه، با زبان و روش علمی و استناد به منابع معتبر شیعه و اهل‌ سنت، به دفاع از حقایق و رخدادهای تاریخی، همان‌گونه که بوده، پرداخته شده و از اظهارنظرهای غیرمستند و دخالت دادن احساسات، پرهیز گردیده است.


همچنین ارائه منطقه معرفتی و فراهم ساختن امکان سنجش و قضاوت علمی را از دیگر اهداف و ویژگی های این دانشنامه است.

 

 

حاشیه:در نگارش چه تعداد افراد با شما همراهی کرده ودر مجموع این دانشنامه دارای چندمقاله می باشد؟

برای تدوین دانشنامه، شورای علمی با حضور تعدادی ازشخصیت های علمی حوزه و چهار گروه : تاریخ و سیره، حکمت، زن و خانواده با دو حلقه حقوقی و اجتماعی تشکیل شده و تمام مدخل‌ها و مراحل علمی وفنی مقالات آن زیرنظر شورای علمی دانشنامه وشورای علمی گروهها ودومعاونت علمی دانشنامه ومدیریت علمی ساختاری پژوهشکده، به دقت مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفت.

در این دانشنامه نه نفر در شورای علمی دانشنامه، یازده نفر در سمت مدیران و دبیران علمی گروهها ؛ 18 نفر در شورای علمی گروهها ؛ 9 نفر مشاور علمی؛ 96 مولف؛ 105 ارزیاب علمی؛38 ویراستار علمی محتوای وعلمی ساختاری، 9نفر کارشناس کنترل منابع ومصادر، وتعداد دیگری از سروران در دیگر مراحل آماده سازی و ویرایش ادبی واجرائی نقش داشته اند .

محصول تلاش جمعی در شش جلد و با دیباچه ومقدمه 119 مقاله، در دو بخش مربوط به حیات ومنزلت حضرت س ومباحث حقوقی واجتماعی زن وخانواده ، سامان یافت.

حاشیه:در آیین رونمایی تعدادی از مراجع عایقدر پیام ویا حضور داشته اند چه نکاتی مطرح فرموده اند؟

در این مراسم تعدادی از علما وفرهیختگان به ارائه سخنرانی وافاضه مطالب پرداختند .

مراسم با پیام تصويري ارزشمندحضرت آیت‌الله العظمی ناصر مکارم شیرازی آغاز گردید که فرمودند: دانشنامه فاطمی در نوع خود کم‌نظیر یا تحقیقاً بی‌نظیر است. معظم له با اشاره به لزوم انجام تحقيقات گسترده درباره شخصيت و سيره ايشان، مجموعه دانشنامه فاطمی را کار بسیار مهمی معرفي كردند و آن را کاري تاریخی دانستندکه باید از گردآورندگان آن تشکر کرد.

ايشان در بیان ویژگی‌ها و امتیازات این اثر به چها مورد اشاره فرمودند: امتیاز اول این دانشنامه تتبع گسترده‌ ای است که دراین کتاب انجام شده است، زیرا در آن به منابع بسیار زیادی مراجعه شده و می توان گفت منبعی نبوده که مولفان آن به آن سر نزده اندو از آن استفاده نکرده اند.

امتیاز دوم، همکاری بسیار گسترده دانشمندان، فضلا و علما در این دانشنامه است و کار هر چه گروهی باشد، عظمتش بیشتر و خطایش کمتر است.

امتیاز سوم این دانشنامه، ادبیات حاکم بر آن است. ادبیات سنجیده، حساب شده، محققانه، عالمانه و به دور از طغیان قلم بر این کتاب حاکم است.

امتیاز چهارم، نظام خاص علمی حاکم بر این مجموعه است. جلد اول این کتاب شامل شرح زندگانی حضرت زهرا(س) است. جلد دوم شامل مفاخر، فضایل، مقامات و دیدگاه‌هایی است که اهل بیت(ع) و قرآن کریم در مورد ایشان داشته‌اند و جلد سوم این مجموعه شامل احادیث، خطبه‌ها، دعاها و سخنان حضرت فاطمه(س)است و در سه جلد دیگر، مباحث مربوط به زن‌، راه و رسم اسلامی درباره آنان، وظایف و حقوق آنان مورد بررسی قرار گرفته است که می‌توان نتیجه گرفت که نظام بسیار اصولی و خاصی بر این کتب حاکم است.

ایشان در پایان بيانات خود، تولید و انتشار دانشنامه فاطمي را به جامعه اسلامی و همه کسانی که در این راه زحمت کشیده اند، تبریک گفتند.

حضرت آیت الله العظمی حسين نوری همدانی نیز با حضور در اين آيين، به افاضه پرداختند.
ايشان با اشاره به فرا رسیدن سالروز میلاد حضرت زهرا(س) و امام خمینی(ره)، دانشنامه فاطمی را گامی برای احیای امر اهل بیت(ع) دانستند و فرمودند: دنیای پربحران امروز، تشنه معارف اهل بیت(ع) است و تشیع، مکتبی است که می‌تواند بشریت را از همه جهات نجات دهد. ایشان با اشاره به اینکه ائمه اطهار(ع) همواره بر احیای امر خود تاکید کرده‌اند،: دانشنامه فاطمی را به طور اجمالی مطالعه کردم و نظرم این است که این اثر با زحمت، دقت و حوصله فراوان نوشته شده و در حقیقت خدمتی ارزنده و قابل تقدير به شمار می‌رود.

حضرت آیت الله العظمی نوری همدانی با تاکید بر ترجمه دانشنامه فاطمی به زبان‌های زنده دنیا عنوان داشتندکه از این طریق می‌توانیم مکتب اهل بیت(ع) را به جهانیان معرفی کنیم.

 

حاشیه : آیا برای انتشار دانشنامه به صورت نرم افزار نیز برنامه ای در دستور کار دارید؟

برایانتشار تمام آن در غالب نرم افزار خیر اما خلاصه سه جلد نخست دانشنامه فاطمی حاوی نکات اصلی مطالب بر اساس ‏نظر مشهور به صورت نرم افزار ویژه گوشی های همراه به صورت رایگان در روز رونمایی در اختیار ‏شرکت کنندگان قرار گرفته وهم اکنون بر روی سایت (پژوهشکده دانشنامه نگاری دینی)قرار دارد ککه خوانندگان گرامی با مراجعه به این سایت می توانند آن را دانلود کنند.

با تشکر .........................

Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:Arial; mso-bidi-theme-font:minor-bidi;} Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:Arial; mso-bidi-theme-font:minor-bidi;}