فضایل ومناقب حضرت خدیجه س
63 بازدید
موضوع: تاریخ و سیره
نحوه تهیه : فردی

آیه هشت سوره ضحی «فوجدک عائلا فاغنی» در رابطه با بی نیاز شدن پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به سبب اموالی بود که از حضرت خدیجه سلام الله علیها به ایشان رسید و حضرت این اموال را در راه اسلام هزینه کردند.

استاد ابوالقاسم مقیمی حاجی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: حضرت خدیجه سلام الله علیها از خاندانی دارای فضیلت و یکی از قبایل معروف عرب هستند. پدر ایشان خویلد پسر اسد هستند که در جد اعلایشان با پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم مشترک هستند، قصی بن کلاب جد اعلای آن حضرت است که با بنی هاشم مشترک است و همان کسی است که پایه گذار دارالندوه محل تجمع عده ای از بزرگان عرب برای دفاع از مظلومان بوده است. ورقة بن نوفل پسر عموی حضرت خدیجه سلام الله علیها است که از دانایان عرب است و کسی بوده است که بعثت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم را بشارت داده است.

وی افزود: در رابطه با ویژگی های فردی حضرت خدیجه سلام الله علیها در دوران جاهلیت می توان گفت آن حضرت ملقب به نام «طاهره» بوده اند ابن حجر عسقلانی در کتاب خودش العصابه جلد هشت صفحه ۹۹ این لقب طاهره را برای آن حضرت ذکر کرده است. در کتاب تاریخ طبری جلد دو صفجه ۳۰۵ و بحار الانوار جلد ۱۶ صفحه ۹  آمده است که حضرت خدیجه سلام الله علیها در هوش و خرد زبانزد بوده اند.

این استاد حوزه علمیه قم گفت: هوش و ذکاوت و پشتکار ایشان باعث شده بود که از سرمایه ای که داشتند به خوبی استفاده کنند و با راه اندازی کاروان های تجاری درآمد و اموال زیادی را کسب کنند تا آن جا که بزرگان قریش همواره از خواستگاران حضرت خدیجه سلام الله علیها بودند و پاسخ منفی می شنیدند تا این که ایشان با حضرت محمد صلی الله علیه و آله آشنا شدند و آن حضرت کارگزار یکی از کاروان های تجاری حضرت خدیجه سلام الله علیها به سمت شام شدند، ابن هشام در سیره جلد یک صفحه ۱۲۱ این مطلب را نقل می کند که در آن سفر نزدیکان حضرت خدیجه سلام الله علیها که در آن کاروان بودند کراماتی را از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم مشاهده کردند مانند بودن ابر بر سر ایشان که در گرمای شدید بر سر ایشان سایه انداخته بود.

وی اضافه کرد: نزدیکان حضرت خدیجه سلام الله علیها که در این سفر همراه پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم بودند تمام این ماجراها و سخن آن راهب را که در رابطه با حضرت پرس و جو می کرد و به نوعی پیش بینی فضیلت و مقام پیامبری حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم را کرده بود را بعد از سفر به حضرت خدیجه سلام الله علیها گزارش دادند و این مطلب سبب آشنایی هر چه بیشتر حضرت خدیجه سلام الله علیها با حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم شد علاوه بر این که ایشان آن حضرت را به درستی و راستگویی و امانت داری از قبل می شناخت و همین امر موجب ازدواج ایشان با حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم شد.

استاد مقیم حاجی گفت: به حسب شواهد و قرائن و آن چه در کتب تاریخی مشهور است پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم در زمان ازدواجشان با حضرت خدیجه سلام الله علیها ۲۵ ساله و حضرت خدیجه سلام الله علیها ۴۰ ساله بودند. حضرت خدیجه سلام الله علیها مادر همه فرزندان پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به جز ابراهیم است.

وی افزود: ابن هشام در سیره اش جلد یک صفحه ۱۲۲ نقل می کند که آن حضرت مادر همه فرزندان پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به جز ابراهیم بودند حضرت خدیجه سلام الله علیها همنشین و قرین روزهای سختی و شادی پیامبری است که در شأن و فضیلت همانند ندارد و برترین پیامبران و خاتم انبیا است و این مطلب برای حضرت خدیجه سلام الله علیها فضیلتی بس با ارزش به حساب می آید.

این استاد حوزه علمیه قم گفت: حضرت خدیجه علیها السلام اولین زنی بودند که به پیامبر ایمان آوردند و به همراه ایشان و حضرت علی علیه السلام اقامه نماز می کردند در همین باره هم حضرت علی علیه السلام زمانی که گفتگویی با مرد یهودی داشتند که از اوصاف پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم سوال می کردند، می فرماید: «من اولین کسی بودم که به پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم ایمان آوردم و کسی جز من و خدیجه به پیامبر ایمان نداشت» لذا این دو بزرگوار جزء اولین مسلمانان و اولین کسانی بودند که بعد از پیامبر اقامه نماز کردند.

وی در ادامه سخنانش بیان داشت: از جمله فضایل ایشان مادری حضرت فاطمه سلام الله علیها است زمانی که ما شناخت درستی از شأن و منزلت و مقام حضرت فاطمه علیها السلام به عنوان سیده نساء عالمین، برترین بانوی دو جهان پیدا کنیم، اذعان می کنیم که مادری حضرت فاطمه سلام الله علیها فضیلت بسیار بزرگی برای ایشان است. حضرت خدیجه سلام الله علیها بیان می کنند که زمانی که فاطمه علیها السلام را باردار بودند این طفل در رحم ایشان با حضرت خدیجه سلام الله علیها سخن می گفت و ایشان صدای فاطمه سلام الله علیها را می شنیدند که به ایشان نوید می داده است و شیخ صدوق در کتاب امالی خود صفحه ۶۹۰ نقل می کند: «جبرئیل خبر داد که این جنینی که همراه تو است، دختر است و نسل پاک و مبارکی خواهد داشت».

استاد مقیمی حاجی افزود: در کتاب امالی صدوق صفحه ۶۹۱ و بحار الانوار جلد ۱۶ صفحه ۸۰ آمده است که وقتی زمان به دنیا آمدن حضرت زهرا سلام الله علیها فرارسید از بهشت چهار قابله یعنی حضرت مریم دختر عمران، آسیه دختر مزاحم، کلثوم خواهر موسی و ساره همسر حضرت ابراهیم برای همراهی ایشان فرستاده شدند.

وی اضافه کرد: سیره حلبی جلد یک صفحه ۲۲۳ نقل می کند که فضیلت دیگر حضرت خدیجه سلام الله علیها حمایت مالی ایشان از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و مسلمانان بود و اموال زیادی که حضرت خدیجه سلام الله علیها قبل از پیامبر داشتند همه را سخاوتمندانه در راه پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم انفاق کردند و همچنین یعقوبی در تاریخش جلد ۲ صفحه ۳۱ از بذل اموال حضرت خدیجه سلام الله علیها در راه گسترش اسلام خبر می دهد.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: به عقیده تعدادی از مفسران مثل طبرسی در مجمع البیان جلد ۱۰ صفحه ۳۸۴ و همچنین فخر رازی در تفسیر کبیرش جلد ۳۱ صفحه ۱۹۹ آیه هشت سوره ضحی «فوجدک عائلا فاغنی» در رابطه با بی نیاز شدن پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به سبب اموالی بود که از حضرت خدیجه سلام الله علیها به ایشان رسید و حضرت این اموال را در راه اسلام هزینه کردند؛ در آن سه سالی که بنی هاشم در شعب ابی طالب در محاصره بودند و زمان بسیار سخت و زندگی طاقت فرسایی را می گذراندند و در محاصره اقتصادی قرار گرفته بودند این اموال به مدد مسلمانان آمد در این زمان بود که قریش تصمیم گرفته بود که با مسلمانان ازدواج و داد و ستد نکند و هر نوع ارتباط را با آنها تحت کنترل خویش درآورد.

وی افزود: یعقوبی در جلد ۲ صفحه ۳۱ کتاب تاریخش نقل می کند که در زمان محاصره مسلمانان در شعب ابی طالب حضرت خدیجه سلام الله علیها تمام اموالش را برای تهیه آذوقه برای بنی هاشم و کسانی که با پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم در شعب ابی طالب در محاصره بودند هزینه می کند و با قیمت های گزاف آذوقه ها را تهیه می کند و به شیوه های مختلف برای پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و کسانی که در شعب بودند می فرستد.

استاد مقیمی حاجی اضافه کرد: حضرت خدیجه سلام الله علیها توسط افراد مختلف از جمله برادر زاده اش آذوقه را خریداری می کرد و برای پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و مسلمانان می فرستاد گرچه این میزان ارسال آذوقه برای مجموعه مسلمانان کافی نبود و باز هم آنها در شرایط سختی به سر می بردند اما حضرت خدیجه سلام الله علیها تا جایی که امکان داشت و تمکن مالی داشتند، سعی می کردند که تهیه آذوقه را انجام دهند، در این باره یعقوبی در تاریخش نقل می کند که حضرت خدیجه سلام الله علیها پیش از وفات تمام دارایی خودش را در این راه انفاق کرد و همه را برای حمایت مالی از مسلمانان هزینه کرد.

وی در ادامه سخنانش بیان داشت: در کنار حمایت مالی ایشان از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم حمایت معنوی حضرت خدیجه سلام الله علیها به گونه ای بود که باعث حمایت و دلگرمی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به ویژه در ابتدای بعثت که افرادی انگشت شمار مسلمان شده بودند، می شد. ابن هشام در سیره جلد یک صفحه ۱۵۸ نقل می کند زمانی که پیامبر به بیرون منزل می رفتند و مورد آزار مشرکان و کفار قرار می گرفتند در آن شرایط سخت وقتی به منزل بر می گشتند، حضرت خدیجه سلام الله علیها حامی ایشان بودند و حضرت خدیجه سلام الله علیها با سخنانشان دشنام ها و کارشکنی های مشرکان را کم اهمیت جلوه می دادند.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: شیخ مفید در کتاب الاختصاص صفحه ۱۸۲ نقل می کند که ایشان برای حفظ جان پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم هم تلاش های وافری را مبذول داشتند و بر روی افرادی می خواستند به ملاقات پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم آیند، نظارت می کردند و در برخورد با کسانی که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم را همراهی نمی کردند، آنها را به شدت سرزنش می کردند و و برخی افراد را نصیحت می کردند که چرا در کمک و حمایت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم تعلل می کنند و کاستی به خرج می دهند.

وی افزود: زمانی که این مجموعه فضایل را در نظر می گیریم، می بینیم که راز و رمز علاقه شدید پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به حضرت خدیجه سلام الله علیها آشکار می شود لذا است که می بینیم ایشان را به عنوان محبوب خودشان بیان می کنند و نسبت به ایشان علاقه شدیدی از خود بروز می دهند.

استاد مقیمی حاجی بیان داشت: بخاری در صحیح خودش صفحه ۲۳۱ می گوید علاقه حضرت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به حضرت خدیجه سلام الله علیها به گونه ای بود که بعد از وفات هم از ایشان بسیار یاد می کردند؛ پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم می فرمود: «خدیجه کجاست و مثل خدیجه کجا پیدا می شود» که این حدیث کلامی بسیار مهم در رابطه فضیلت و شأن حضرت خدیجه سلام الله علیها است و نوع رابطه پیامبر و علاقه ایشان را نسبت به حضرت خدیجه سلام الله علیها را بیشتر آشکار می کند.

وی در ادامه سخنانش افزود: در کتاب صحیح مسلم جلد هفت صفحه ۱۳۴ نقل است که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم بر این جمله در برابر دیگر همسرانش تصریح می فرمود که: «إنی قد رزقت حبها» یعنی محبت نسبت به حضرت خدیجه سلام الله علیها را خداوند روزی آن حضرت کرده بود یعنی آن حضرت علاقه به حضرت خدیجه سلام الله علیها را جزء نعمت هایی قلمداد می کرد که خدا این نعمت را روزی ایشان کرده بود تا آن جا که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم قسم یاد کرد خداوند بهتر از حضرت خدیجه سلام الله علیها را نصیب ایشان نکرده است که این مطلب در مسند احمد جلد ۳ صفحه ۱۱۷ آمده است.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: بالاخره به سبب سختی هایی که آن حضرت همزمان با محاصره پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و اصحابشان متحمل شدند و در آن سختی ها با مسلمانان همراهی کردند، حضرت خدیجه سلام الله علیها پس از این که از شعب بیرون می آیند در بستر بیماری می افتند و در سن ۶۵ سالگی وفات می یابند.

وی افزود: حضرت خدیجه سلام الله علیها به هنگام وفات و زمانی که در بستر بیماری بودند اندوه و ناراحتی در چهره شان هویدا بود و نسبت به پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم، خانواده و آینده فرزند خردسالشان فاطمه زهرا سلام الله علیها اظهار ناراحتی می کردند. در منابع آمده است که ایشان در دهم ماه رمضان بدرود حیات گفتند که شیخ مفید در مسار الشیعه صفحه ۲۲ همین نکته و زمان آن را نقل می کند وفات ایشان و وفات حضرت ابوطالب علیه السلام آن انسان موحد و پرهیزگار در این سال سبب شده بود که این سال را پیامبر «عام الحزن» نام گذاری کنند.

استاد مقیمی حاجی اضافه کرد: در منابع شیعه در کتاب خصال شیخ صدوق و از منابع اهل سنت در کتاب مسند احمد جلد یک ۲۹۳ نقل شده است: روزی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم در بین اصحابشان نشسته بودند و چهار خط بر روی زمین کشیدند و از اصحابشان در رابطه با این خطوط سوال کردند و آنها پاسخ دادند: «پیامبر و رسول الهی نسبت به این امر داناتر هستند.» پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: «بهترین زنان اهل بهشت چهار نفرند فاطمه دختر محمد خدیجه دختر خویلد مریم دختر عمران و آسیه دختر مزاحم همسر فرعون.»

وی در انتهای سخنانش بیان داشت: این حدیث حکایت از فضیلت حضرت خدیجه سلام الله علیها دارد تا جایی که حتی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم بعد از وفات هم از حضرت خدیجه سلام الله علیها یاد می کردند کما اینکه اهل بیت علیهم السلام هم در بعضی از دعاهایشان به شرافت حضرت خدیجه سلام الله علیها مباهات می کنند و سید بن طاووس در اقبال جلد یک صفحه ۵۰۹ این ادعیه را نقل کرده است. ان شاءالله خداوند همه ما را توفیق دهد که همانند حضرت خدیجه سلام الله علیها در راستای نشر معارف اسلامی و حمایت از اسلام در این دوران تمام تلاش و کوشش خودمان را صرف کنیم و در این راه توفیق داشته باشیم./۲۶۰/+؟/۲۰