نشست بررسی نظریه توسعه احکام الهی
54 بازدید
موضوع: فقه و اصول
مصاحبه کننده : خبرگزاری بین‎المللی قرآن (ایکنا)
نحوه تهیه : فردی
تاریخ نشر : ۱۳ مهر ۱۳۹۴

گروه حوزه‎های علمیه: نشست علمی نقد نظریه توسعه احکام الهی از نقطه کانونی به محیط پیرامونی در مرکز تخصصی تفسیر با حضور حج الاسلام سعید دادودی نظریه پرداز، عبدالکریم بهجت پوردبیر علمی، ابوالقاسم مقیمی حاجی و محمدعلی اسدی نسب به عنوان ناقد برگزار شد.
در ابتدای این نشست، حجت‎الاسلام والمسلمین سعید داودی از محققان حوزه به تشریح نظریه خود پرداخت و گفت: در بخش پاسخ به شبهات حقوقی کیفری، بحثی در زمینه جرم‎انگاری خمر در قرآن مطرح شده است و یکی از شبهات این است که اگر دلیل حرمت خمر اسکار است، چرا نوشیدن یک قطره آن نیز مشمول حد می‎شود.

وی افزود: در این زمینه روایات متعددی ملاحظه شد و وارد این عرصه شدیم که چگونه ممکن است یک کار کوچک به یک آسیب بزرگ ختم شود از این رو این مباحث را با بزرگان و مفسران حوزه مطرح کردیم و مقرر شد که این بحث پیگیری و یک مقاله تخصصی تولید شود زیرا اعتقاد ما این است که گاهی در شریعت برای حفاظت از نقطه کانونی حکم، محیط پیرامونی تعریف می‎شود.

تاثیر اهمیت نقطه کانونی

وی بیان کرد: یعنی گاهی به حدی نقطه کانونی مهم است که خطابات شارع تنها آن نقطه کانونی را مورد توجه قرار نمی دهد ولی برای حفظ آن نقطه کانونی کمربندهای حفاظتی قرار داده اند؛ نتیجه این بحث نیز آن می شود که اگر به این نقطه برسیم و این مسئله را اثبات کنیم دست قانون‎گذار در مواردی که حکم صریح و محکمی ندارد، باز می شود و می تواند استنباط حکم کند.

داودی اظهارکرد: اگر این مسئله به عنوان یک قاعده فقهی تثبیت شود دست فقها و قانونگذاران را باز می‎کند که بتوانند احکامی را صادر کنند که لایه‎های مختلف حفاظتی از آن تعریف شود.

وی اظهار کرد: ادله شرعی که پس از این سیره عقلا آمده آن را تایید و امضا کرده است ولی در بحث موضوع شناسی شناخت نقطه خطرخیز بحث بسیار مهمی است؛ یکی از ادله لفظیه در این بحث، مسئله ای است که در قرآن از واژه «لاتقربوا» استفاده شده است.

داودی اظهارکرد: در اینجا «لاتقربوا» بسیار موکد تر از «لاتفعلوا» است زیرا وقتی شارع به ما می‎گوید که زنا نکنید یک بحث است ولی وقتی بیان می‎کند که لاتقربوا یعنی حتی نزدیک آن نیز نشوید؛ این بحث نشان می‎‏دهد که این محوطه پیرامونی در قرآن بیان شده است؛ مثل نگاه به نامحرم که جایز نیست زیرا با این مسئله اتفاقی رخ نمی‎دهد ولی ممکن است ما را به نقطه کانونی خطرخیز برساند.

در ادامه حجت‎الاسلام والمسلمین مقیمی ازاساتید و محققان حوزه در بررسی و نقد این نظریه گفت: در ادعای نظریه‎پرداز در خصوص سیره عقلا، بیان شده است که سیره عقلا نیاز به امضای شارع دارد که البته در این زمینه می‎توان امضای ادله بعدی را ملاک قرارداد که نشان دهنده امضا شارع است.

وی افزود: سوال این است که برای محیط پیرامونی، چه نوع حرمتی را جعل می‎کنیم؟ یعنی گاهی حرمت ما حرمت نفسی است و گاهی نیز حکم غیری و طریقی است که باید در این مقاله به آن پرداخته شود. در حال حاضر برخی ادله با وجوب نفسی سازگار و مفاد برخی وجوب غیری است.

مقیمی گفت: نکته بعدی که این نظریه به آن پرداخته است که به دلیل حرمت کانونی، نقطه پیرامونی نیز حرام شده است در این جا این بحث نیز باید مورد توجه واقع و به خوبی تبیین شود؛ زیرا نظریه‎پرداز بیان کرده است که دلیل، مسئله مصلحت نقطه کانونی است و به همین خاطر باید مواردی را بیان کنیم که محرز باشد که این حرمت به دلیل همان حرمت اصلی و کانونی است زیرا ممکن است که حرمت چشم‎چرانی فقط به خاطر زنا نباشد و توسعه داده شده مبنای دیگری داشته باش و خود حرمت نفسی دیگری داشته باشد......................