نشست "بررسی سبک زندگی حضرت زهرا
53 بازدید
موضوع: اخلاق و عرفان
مصاحبه کننده : مجمع جهانی اهل بیت(ع)
محل مصاحبه : مجمع جهانی اهل بیت(ع)
نحوه تهیه : فردی
تاریخ نشر : بهمن ماه سال ۱۳۹۳

خلاصه

حجت الاسلام مقیمی اظهار داشت: اگر در سبك زندگی به دنبال مبانی اندیشه‌ای و ایدئولوژیك نباشیم، نمی‌توانیم رفتار ظاهری افراد را تغییر بدهیم. پس اگر بخواهیم جزئیات زندگی افراد، اسلامی بشود و تمام زندگی، مطابق با سیره حضرت صدیقه طاهره تغییر كند، باید باورها و مبانی فکری آن حضرت را ترویج كنیم

خبرگزاری اهل‌بیت(ع) ـ ابنا / سرویس صفحات فرهنگی:

بهمن ماه سال ۱۳۹۳ همایش علمی ـ پژوهشی سبک زندگی اهل بیت(ع) با همکاری مجمع جهانی اهل بیت(ع) و پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در سالن همایش های دفتر تبلیغات اسلامی برگزار شد و در آئین اختتامیه از منشورات این همایش رونمایی شد.

پیش از برگزاری همایش علمی ـ پژوهشی سبک زندگی اهل بیت(ع)، نشست ها و گفتگوهایی با صاحب نظران و اندیشمندان انجام شد و مجموع این نشست ها و گفتگوها در غالب 5 ویژه نامه چاپ شد. خبرگزاری ابنا هر هفته، متن یکی از گفتگوها یا نشست های این ویژه نامه را از ویژه نامه همایش سبک زندگی اهل بیت(ع) منتشر خواهد کرد.

حجت‌الاسلام و المسلمین «ابوالقاسم مقیمی حاجی» عضو  علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه و از معاونان علمی دانشنامه فاطمی (س) در نشست "بررسی سبک زندگی حضرت زهرا (س)" از یک سو بر نقش مبانی فکری در شکل‌گیری سبک زندگی و از سوی دیگر بر نقش الگوهای ملموس و عینی در تحقق سبک زندگی تأکید داشتند. وی به برخی دلایل حجیت سبک زندگی فاطمی به عنوان الگوی انسان کامل و به جنبه‌هایی از زندگی ایشان که در ایجاد سبک زندگی اسلامی که باید از آنها الگو پذیرفت، اشاره کردند.

متن کامل سخنرانی حجت الاسلام مقیمی به شرح ذیل است:

تعریف سبک زندگی

سبك زندگی، مجموعه‌ای از طرز تلقی‌ها، ارزش‌ها و شیوه‌های رفتاری است كه به زندگی ما سمت و سو می‌دهد. مقام معظم رهبری، در دیدار با جمعی از بسیجیان،سبک زندگی را«یك عیارسنج برای زندگی و آنچه در محیط زندگی رخ می‌دهد»، تعریف کردند. ایشان معتقدند: «هر مجموعه، نیاز به یك معیار و عیارسنج دارد. با این معیار، سبك زندگی به دست می‌آید. اینكه ما با چه عیاری بخواهیم مدل زندگی و رفتارمان را بسنجیم، آن سبك زندگی اسلامی است و سبك زندگی اهل‌بیت(ع) است».

 ایشان در دیدار با جوانان خراسان شمالی فرمودند: «رفتار اجتماعی و سبك زندگی، تابع تفسیری از زندگی است.سبك زندگی ما بر اساس طرز فکر و مبانی اندیشه‌ای که داریمو بر اساس هدفی که برای زندگی می‌بینیم، تغییر می‌كند». ایشان ما را به نكات مبنایی توجه می‌دهد؛ یعنی سبك زندگی تابع مبانی ایدئولوژیك و مبانی اندیشه‌ای است؛ تا این مبانی روشن نشود، سبك زندگی به دست نمی‌آید. اگر ما مبانی اسلامی نداشته باشیم، نمی‌توانیم سبك زندگی اسلامی را به جامعه بیاموزیم.

با توجه به این نکته، اگر سطحی كارکنیم و بگوییم سبك زندگی فاطمیاین است كه همه عفاف داشته باشند، چادر داشته باشند و این‌گونه برخورد كنند، حریم بین زن و مرد این‌گونه باشد، اما مبانی فکری مخاطب ما،اسلامی نباشدو هنوز به مبدأ و خدا ایمان كامل نداشته باشد، معادباور‌ی‌اش هم ضعیف باشد، خواه ناخواه سبك زندگی او هم با آن حضرت و اهل بیت (ع) همراه نخواهد شد.

براین اساس، سبك زندگی، مجموعه‌ای از رفتارها و طرز تلقی و ارزش‌های ذهنی، در برخوردهای خانوادگی و اجتماعی است.

اگر در سبك زندگی به دنبال مبانی اندیشه‌ای و ایدئولوژیك نباشیم، نمی‌توانیم رفتار ظاهری افراد را تغییر بدهیم. پس اگر بخواهیم جزئیات زندگی افراد، اسلامی بشود و تمام زندگی، مطابق با سیره حضرت صدیقه طاهره تغییر كند، باید باورها و مبانی فکری آن حضرت را ترویج كنیم. بنابراین، در سبك زندگی باید دنبال تغییر باورهای افراد و ترسیم اهداف زندگی باشیم. اگر اهداف زندگی اسلامی و الهی را برای افراد ترسیم كنیم، سبك زندگی‌ها خودبه‌خود تغییر خواهد كرد.

لزوم مراجعه به الگو

از نظر روان‌شناختی،تأیید شده كه چنانچه الگو‌ها و اسوه‌ها دست‌یافتنی و ملموس وعینی باشند،افراد زودتر تحت تأثیر قرار می‌گیرند. ما نیز اگر در معرفی مبانی سبك زندگی مطلوب و الهی به مردم، صرفاً مباحث فلسفی و فکری را مطرح کنیم، برای همه افراد جامعه درک‌پذیر نخواهد بود؛در حالی که اگر در قالب الگوهایی عرضه شوند كه در جامعه پذیرفته شده‌اند، بهتر جا می‌افتند؛ كما اینكه در جهان امروز هم از این روش استفاده می‌كنند و حتی اسوه‌های كاذبی در عرصه‌های هنری، ورزشی و غیره می‌سازند و در قالب این الگوها و اسوه‌ها، افکار و سبک زندگی و در بعد اقتصادی، کالاهای خود را تبلیغ و ترویج می‌كنند.

این راهکار جهانی،میزان تأثیرگذاری اسوه در افراد جامعه را می‌رساند و تأیید می‌کند کهپرداختن به اسوه، سریع‌ترین و طبیعی‌ترین و مؤثرترین راه تربیت عملی است. بنابراین، برای هدایت افراد به سمت تربیت اسلامی،بیان مطالب در قالب زندگی و رفتار اسوه‌ها، مؤثرتر است. خداونددر آیات مختلف، حضرت رسول اکرم (ص) و حضرت ابراهیم (ع) را اسوه حسنه معرفی و در آیه 11 و 12 سوره تحریم از حضرت مریم، به عنوان زن برتر و اسوه ایمانی، یاد می‌كند. در جای‌جای‌ قرآن نیز از سبك زندگی و اندیشه‌های پیامبران و اولیای الهی و انسان‌های حكیم یاد شده است؛ چنان‌که خداوند برای بیان كلمات حكیمانه خود به سخنان لقمان حكیم استناد می‌كند. در حالی که خودش، منشأ همه خیرها و فضایل و خوبی‌هاست و دیگران هرچه دارند از منبع فیض الهی گرفته‌اند. بنابراین، با وجود چنین منبع فیضی، به طور طبیعیاستناد به دیگران لازم نیست،اما ساختار روحی و روانی انسان‌ به گونه‌ای است كه از انسان‌هایی مانند خود و از سبک زندگی و کلام آنها بیشتر تأثیر می‌پذیرد.


 دلایل حجیت سبک زندگی فاطمی

1. برخورداری از مقام انسان كامل و عصمت
2. حجت بودن آن حضرت بر حجت‌های الهی
3. علم لدنی

4. سیدة النساء بودن

5. وجوب اطاعت از آن حضرت
نمونه‌هایی از سبک زندگی فاطمی (س)در ابعاد مختلف

در آغاز خاطرنشان می‌شود كه به چند دلیل،در دستیابی به سیره حضرت فاطمه (س) با محدودیت منابع روبرو هستیم‌:

اول: به دلیل شرایط اجتماعی در جامعه آن روز عرب، به زنان كمتر توجه می‌شد و زنان فعالیت اجتماعی چندانی نداشتند. حضرت صدیقه هم به عنوان زن، با وجود حضرت امیر، محدودیت‌هایی برای خودشان قائل می‌شدند.

دوم: نکته مهم دیگر آنکه مقدار آثاری كه از افراد بر جای مانده، ارتباط تنگاتنگی با میزان حیاتشان بعد از وجود مقدس پیامبر (ص) دارد. در زمان حیات پیامبر اکرم (ص) همه در شعاع وجود آن حضرت محو بودند؛نه خودشان عرض اندام می‌كردند و نه دیده می‌شدند؛ همه مستقیم از وجود مقدس پیامبر(ص) استفاده می‌كردند. اما هر چه از زمان پیامبر می‌گذشت، نیاز به مراجعه به دیگر صحابه و واسطه قرار دادن آنها برای دریافت دین بیشتر می‌شد و مردم راهی نداشتند مگر اینكه به صحابه مراجعه كنند تا به واسطه آنها با پیامبر و کلمات ایشان آشنا شوند.

از این‌رو بعد از پیامبر، نزدیکان حضرت و صحابه هر اندازه عمر طولانی‌تری داشتند، مجال بیشتری نیز برای نقل احادیث پیامبر (ص) یافتند.در حالی که حضرت فاطمه بعد از پیامبر اکرم، مدت بسیار کمی، حدود 75 یا 95 روز ادامه حیات داد.

سوم:درشرایط سیاسی آن روز مدینه، دغدغه سیاست‌مدارانمدینه، به دست آوردن حكومت و قدرت بود.حضرت نیز در این شرایط با یك موضع‌گیری سیاسی علیه حكومت وقت به شهادت رسید و به همین دلیل قبرش هم مخفی بود. احیای نام ایشان ملازم بود با احیای آثار ایشان که یك مخالفت سیاسی را در پی داشت. از سوی دیگر، احادیث ایشان، در طول زمان و به ویژه با ممنوعیت كتابت حدیث كه دو قرن برای همه احادیث اجرا گردید،به اندازه کافی منتشر نشده وبسیاری از آنها باقی نمانده است.

مجموعه این عوامل،سبب شده است که ازمقام والا و سخنان و زندگی ایشان منابع محدودی به دست ما برسد.

به هر حال، زندگی حضرت به چند بُعد تقسیم می‌شود:

1. بُعد معرفتی و معنوی(سیره عبادی)؛
2. بُعد سلوك ایشان در خانواده(سیره همسرداری، خانه‌داری وتربیت فرزند)؛
3. بُعد فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی (سیره فرهنگی)؛
4. بُعد فعالیت‌های سیاسی درباره اساس حكومت و بحث امامت(سیره سیاسی).

با مراجعه به این ابعاد از زندگی ایشان ومطالعه هر یك از آنهامی‌توانروش وسبک زندگیفاطمی را به دست آورد.

نکته مهم این است که در سبک زندگی یر اساس الگوی زندگی فاطمی، به اهمیت هر یک از این موارد ومیزان تأثیر هرکدام در زندگی زن پی‌ببریم و دریابیم که براساس آفرینش زن ونقشی که خالق برای او رقم زده،وی درآن زمینه چه وظیفه‌ای بر عهده دارد؟ ............................

نتیجه

با مطالعه ودقت در سیره آن حضرت، می‌توان در سبک و روش زندگی خود تجدیدنظر کرد و بر اساس آن جهان‌بینی و تفکر، برنامه‌ریزی کرد. در این سیره‌شناسی، میزان اهمیت مسائل مختلف مادی و معنوی در زندگی مشخص می‌شود. همچنین با ترویج مبانی فکری ایشان در مقام الگوی انسان کامل، می‌توان هدف صحیح را در زندگی ترسیم و در ابعاد مختلف از زندگی آن حضرت الگوبرداری کرد.