عرفان حسینی ع در دعای عرفه
54 بازدید
موضوع: اخلاق و عرفان
نحوه تهیه : فردی

کته مهمی که امام حسین علیه السلام در فرازهای آغازین دعا به آن اشاره می کنند شکر و سپاس خداوند و یادکردی از نعمت های مهم است ایشان بیان می کنند که خدایا تو بر من واجب کردی که تو را عبادت کنم و این یک نعمت است که مرا شایسته دانستی که این الزام به عبادت را بر گردن من قرار دهی.

استاد ابوالقاسم مقیمی حاجی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: دهه ذی الحجه از دهه هایی است که در روایات در رابطه با آن از عظمت یاد شده است در روایتی از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم آمده است که در میان ایام هیچ عمل خیر و طاعتی به اندازه اعمال دهه اول ذی الحجه نزد خداوند محبوب نیست در میان این دهه ذی الحجه روز عرفه از عظمت و بزرگی بسیاری برخوردار است و در این روز ادعیه و دعاهای مختلفی از معصومین علیهم السلام به ما رسیده است که دعای عرفه امام حسین علیه السلام از دعاهایی است که معروف است و مومنین همواره آن را زمزمه می کنند اگر چه امام سجاد علیه السلام هم دعای مبسوطی با مضامین بسیار عمیق و معارف بلند در روز عرفه دارند که در صحیفه سجادیه ذکر شده است.

وی افزود: امام حسین علیه السلام دعای عرفه را با حمد و ستایش الهی شروع می کنند همان طور که در آداب دعا آمده است که دعا را با سپاسگزاری و تحمید الهی شروع کنند امام حسین علیه السلام می فرمایند: «الحمدلله الذی لیس لقضائه دافع» حمد و سپاس مخصوص خداوندی است که که برای قضا و قدر او و آن تقدیری که خداوند برای انسان ها رقم می زند هیچ دافع و مانعی نیست، در کنار حمد الهی امام حسین علیه السلام از عظمت و قدرت الهی یاد می کنند و این که اگر خداوند بخواهد اعمال قدرتی کند هیچ کس در این جهان نمی تواند جلوی او را گیرد.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: امام حسین علیه السلام بعد از حمد الهی یادی از عظمت و بزرگی و قدرت مطلقه الهی می کنند که اگر در ادامه دعا قرار است خواسته هایی را از خدا داشته باشیم باید خداوند را به بزرگی و عظمت در ذهن آوریم لذا در ادامه صفات مختلف خداوند را گوشزد می کنند و از خلقت خداوند نسبت به عالم و از رحمت و صنع الهی یاد می کنند در همین جا هم اشاره ای می کنند به اجابت دعوات و دعاها که پرودگار دو عالم خداوندی است که چنین لطفی دارد و دعا را هم اجابت می کند «الجواد الواسع» او بخشنده ای است که در غایت گسترده ای جودش را نشان می دهد و او کسی است که «رایش کل قانع» او مصلح هر کسی است که اهل قناعت باشد «و راحم کل ضارع» هر کسی که اهل تضرع باشد و با خدا ارتباط برقرار کند خداوند درباره او هم اهل عطوفت است.

وی اضافه کرد: امام حسین علیه السلام بعد از این ذکر عظمت یک اشاره ای هم به انسان دارند که اگر انسان به سوی خدا رود او گام های متعددی را به سوی انسان برخواهد داشت اگر انسان به سمت خدا درِ تضرع و دعا را باز کند خداوند هم ابواب آسمان را بر او خواهد گشود «و هو للدعوات سامع و للکربات دافع» لذا این لطف و این ایجاد ارتباط گام بعدی بعد از حمد و یادکرد عظمت الهی و توصیف صفات مختلف خداوند است که صفاتی را در مورد خداوند بیان می کند که در انسان آن امید و علاقه و آن جاذبه را نسبت به مناجات با خداوند ایجاد کند که این خدای راحم، مجیب الدعوات و برطرف کننده کربات و مشکلات و سختی ها است لذا در این جا است که نسبت به خداوند اظهار رغبت می کند و با زمینه سازی میل انسان نسبت به مناجات با قاضی الحاجات ایجاد می شود.

استاد مقیمی حاجی اظهار داشت: بعد از ایجاد میل برای مناجات با پروردگار امام حسین علیه السلام به یک باره می فرماید: «اللهم إنی أرغب الیک و اشهد بالربوبیة لک» در این جا امام حسین علیه السلام اظهار میل و رغبت به سوی خداوند می کنند و مخاطبه خودشان را با خداوند آغاز می کنند تا این جا مناجات با خدایی بود که غایب بود اما وقتی که این صفات بیان می شود در این جا دیگر نفس انسانی با آن ایجاد شوقی که در انسان ایجاد می شود آمادگی می یابد که مستقیما به راز و نیاز با خداوند بپردازد «اللهم انی ارغب الیک و أشهد بالربوبیة لک مقرّا بانک ربّی و أن إلیک مردّی» اقرار می کنم که تو رب و پروردگار و پرورش دهنده من هستی و من به سوی تو بازگشت می کنم و خداوند را با صفات مختلف مورد خطاب قرار می دهند.

وی خاطرنشان کرد: مرحله چهارم این است که وقتی سخن را با خداوند به صورت مخاطبه و مستقیم شروع می کند در برابر خدایی که این چنین با عظمت است امام حسین علیه السلام بازگشتی به خود دارند و اظهار ناچیزی می کنند و عجز انسان در برابر خداوند را نشان می دهند «ابتدأتنی بنعمتک قبل أن أکون شیئا مذکورا و خلقتنی من التراب» یک زمانی چیزی نبودم و در این عالم حظی از وجود نداشتم و آغاز خلقت من و اولین حظی که من در این عالم هستی بردم افاضه وجود به من از خاک و تراب است که اقل اشیاء نزد انسان است و بعد از این اظهار عجز فراز پنجم شروع می شود که بیان غایت لطف الهی به انسان از آغاز خلقت و یادکردی از نعمت های مختلف است «لم‏ تخرجني‏ لرأفتك بي و لطفك بی و إحسانك بی» یعنی از آغاز خلقت من، همواره نعمت های مختلفت را به من ارزانی داشتی و مرا از دایره لطف و احسان خودت خارج نکردی.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: بزرگترین لطف این است که «و إحسانک بی فی دولة أئمة الکفر» یعنی من در زمانی به دنیا نیامدم که در دار کفر باشم تا من از شناخت همچون تویی محروم باشم این بزرگ ترین لطف و نعمتی است که به من ارزانی داشتی «ثم أخرجتنی الی الدنیا تامّا سویا...و سلّمتنی من الزیاد و النقصان» که در این قسمت از دعا نعمت کمال و بدون نقص و عیب بودن انسان را ذکر می کنند و امام حسین علیه السلام در کنار این نعمت های دنیوی که در خلقت و بدنش به وی داده شده است اشاره ای می کنند به نعمت بسیار مهم تر که آن هم نعمت معرفتی و معنوی است که به انسان داده شده است «الهمتنی معرفتک» تو را شکر می کنم که این نعمت را به من دادی که من تو را «بعجائب حکمتک» می شناسم و «نبهتنی بشکرک» و این که مرا نسبت به شکرت متنبه ساختی و ذکر این مسائل را به من الهام کردی که تو را شکرگزار باشم این نعمت معنوی و معرفتی اشرف از آن نعمت هایی که به انسان در مسائل مادی داده شده است.

وی تاکید کرد: نکته مهمی که امام حسین علیه السلام در فرازهای آغازین دعا به آن اشاره می کنند شکر و سپاس خداوند و یادکردی از نعمت های مهم است ایشان بیان می کنند که خدایا تو بر من واجب کردی که تو را عبادت کنم و این یک نعمت است که مرا شایسته دانستی که این الزام به عبادت را بر گردن من قرار دهی. افرادی که به این معرفت نرسیده اند عبادات بر دوش آنها سنگینی می کند اما اگر عرفان بالا رود معرفت به خداوند زیاد می شود.

استاد مقیمی حاجی اظهار داشت: امام حسین علیه السلام شکرگزار این نعمت هستند که چنین خدایی ایشان را شایسته دانسته اند که به آن حضرت امر و نهی کند که این مطلب نشان دهنده توجه کردن و بها دادن خداوند به انسان است «و فهمتني ما جاءت به رسلك و مننت عليّ بجميع ذلك بعونك و لطفك» خدایا یکی از نعمت های تو به من این است که این فهم و شعور و درک را به من دادی که من فرامین انبیا و رسل تو را فهم کنم که این به خیر من است و قلب مرا به گونه ای قرار دادی و به من شرح صدر و ظرفیتی عطا کردی که من این احکام الهی و اوامر و نواهی که مرضات تو هم برای من در همین ها است را قبول کنم این اوج معرفت انسان نسبت به خدا است و سبب می شود در این راستا روح انسان تعالی پیدا کند تا به جایی رسد که خدایی شود و در راستای مرضات الهی حرکت کند و لیاقت مناجات خداوند تبارک و تعالی را پیدا کند تا انسان در آن مسیری رود که انسان های کامل گام برداشتند و توانستند چنان شایستگی مثل امام حسین علیه السلام نشان دهند که «عند ربهم یرزقون» شوند و به محضر خداوند تشرف پیدا کنند.

وی در انتهای سخنانش بیان داشت: این عرفان امام حسین علیه السلام است که خداوند را در برابر این نعمت های مادی و معنوی و معرفتی شکرگزاری می کند و در آخر می فرمایند: «فان دعوتک أجبتنی» اگر من دعا کنم پاسخ مثبت می دهی «و إن سئلتک أعطیتنی» تو رحمت واسعه ات بر همه انسان های مومن و کافر است تو خواسته ها و مسئلت های من را عطا می کنی اگر من تو را اطاعت کردم تو شکرگزاری می کنی «و إن شکرتک زدتنی» این اطاعت، نعمت خداوند را مضاعف می کند و این نهایت شرمندگی انسان نسبت به خداوند است که او شکرگزار انسان می شود و نعمت های زیادی به انسان می دهد و این نعمت های مادی و معنوی و نعمت های معرفتی همین طور رشد می کند و انسان را در مسیر کمال به جایی می رساند که این فهم درست از اوامر و نواهی و مستحبات و مکروهات را داشته باشد و به همه آنها جامه عمل بپوشاند و به مقام رضای الهی رسد و بیشترین بهره را از نعمت های خداوند برد./۲۰/۲۰/۲۶۰